Tự học phong thuỷ theo thứ tự nào: lộ trình bảy chặng cho người mới
Năm bài trước trong mục Nhập môn trả lời câu phong thuỷ là gì, có phải khoa học không, lịch sử ra sao và người mới hay sai ở đâu. Bài này trả lời câu hỏi kế tiếp mà hầu như ai mới bắt đầu cũng hỏi: học cái gì trước, cái gì sau.
Câu hỏi đó quan trọng hơn vẻ ngoài của nó. Phần lớn người bỏ cuộc không phải vì phong thuỷ quá khó mà vì nhảy thẳng vào phần khó nhất. Mở một cuốn sách Huyền không khi chưa thuộc cửu cung, chưa đọc được 24 sơn trên la kinh, thì trang nào cũng như mật mã. Đọc ba tuần không hiểu, người ta kết luận môn này rối rắm, hoặc tệ hơn, chép nguyên mấy câu phán rồi đem áp vào nhà mình.
Lộ trình dưới đây xếp theo nguyên tắc đơn giản: học cái mà cái sau cần đến. Mỗi chặng có ba phần: học gì, tạm bỏ qua gì, và làm sao biết mình đã qua chặng.
Chặng 1: Âm dương và ngũ hành, học cho thật chắc
Đây là bảng chữ cái của mọi phái. Không ai đọc được câu nếu chưa thuộc chữ.
- Học: âm dương là quan hệ chứ không phải hai “loại đồ vật”; vòng tương sinh, vòng tương khắc; tương thừa, tương vũ; bảng đối ứng hành với màu, hướng, mùa, hình dáng.
- Tạm bỏ qua: các bảng hành ứng với tạng phủ, vị, âm thanh. Chúng có thật trong tài liệu cổ nhưng thuộc y học cổ truyền và âm nhạc, chưa cần cho nhà ở.
- Qua chặng khi: nhìn hai hành bất kỳ, trả lời ngay được quan hệ của chúng, và giải thích được vì sao “khắc” không đồng nghĩa với “xấu”.
Chặng này nhiều người tưởng đơn giản nên học lướt. Hậu quả lộ ra ở chặng sáu, khi gặp câu “sao Thổ đến cung Thuỷ” mà không biết đó là khắc hay bị khắc.
Chặng 2: Can chi và lịch
Gần như mọi phép tính đều đi qua năm sinh, mà năm sinh trong phong thuỷ được ghi bằng can chi chứ không bằng số.
- Học: mười thiên can, mười hai địa chi, hành của từng can và từng chi; cách ghép thành vòng 60; tháng nhuận; và quan trọng nhất là năm phong thuỷ tính từ tiết Lập xuân (khoảng ngày 4 tháng 2 dương lịch), không phải từ mùng một Tết.
- Tạm bỏ qua: tứ trụ, đại vận, thần sát chọn ngày. Đó là môn khác, học sau cũng được.
- Qua chặng khi: tự đổi được năm dương lịch sang can chi không cần tra, và biết người sinh ngày 20 tháng 1 phải tính theo năm trước.
Chặng 3: Bát quái và cửu cung
Tám quái là tám “ô” mà Bát trạch và Huyền không đều dùng. Cửu cung (Lạc thư) là đường đi của mọi phép phi tinh.
- Học: hình vẽ ba hào của tám quái; tên, hành, hướng của từng quái theo Hậu thiên bát quái; con số Lạc thư của từng cung; đường bay 5 – 6 – 7 – 8 – 9 – 1 – 2 – 3 – 4.
- Tạm bỏ qua: 64 quẻ kép và cách bói Dịch. Hay và sâu, nhưng nhà ở không cần đến.
- Qua chặng khi: vẽ được ô vuông chín cung từ trí nhớ, điền đúng số và hướng, và vẽ lại được đường bay bằng bút chì.
Chặng 4: La kinh và việc đo hướng
Nhiều người để la kinh rất muộn, coi đó là “đồ nghề của thầy”. Thật ra nên học sớm, vì mọi tính toán về sau đều đứng trên một con số hướng. Sai con số đó thì tính đúng đến đâu cũng thành sai.
- Học: vòng 24 sơn, mỗi sơn 15 độ; tọa và hướng; cách đứng đo, đo ở mấy chỗ, tránh sắt thép và nam châm; cách đối chiếu với ảnh vệ tinh.
- Tạm bỏ qua: các vòng phân kim, xuyên sơn, thấu địa. Chúng phục vụ những phép tính mà người mới chưa dùng tới.
- Qua chặng khi: đo ba lần ở ba chỗ khác nhau quanh nhà mình mà các số chênh nhau không quá vài độ, và biết vì sao lần đo trong thang máy là vô nghĩa.
Chặng 5: Loan đầu, mở mắt nhìn trước khi cầm sách tính
Loan đầu là phần nhìn hình thế: đường đi, dòng nước, công trình xung quanh, hình dáng mảnh đất và căn nhà. Nó dễ học nhất vì phần lớn trùng với cảm nhận thông thường về một chỗ ở thoải mái, và nó quan trọng nhất vì mọi phái đều đặt nó lên trước.
- Học: tứ linh (trước thấp thoáng, sau có tựa, hai bên có che); các dạng đường đâm thẳng, đường cong ôm, đường cong quay lưng; khoảng trống trước cửa; các góc nhọn và khe hẹp giữa hai công trình.
- Tạm bỏ qua: long mạch núi non ở quy mô vùng. Nó thú vị nhưng người ở phố không chọn được.
- Qua chặng khi: đi một vòng quanh nhà và ghi ra được năm điều tốt, năm điều chưa tốt, mỗi điều có lý do cụ thể chứ không phải “thấy kỳ kỳ”.
Chặng 6: Bát trạch, phái tính toán đầu tiên
Đến đây mới mở sách tính. Bát trạch dùng đúng những thứ đã học: cung mệnh lấy từ năm sinh (chặng 2), tám quái (chặng 3), hướng nhà (chặng 4).
- Học: tính cung mệnh; Đông tứ và Tây tứ; bốn hướng tốt, bốn hướng xấu; tính trạch quái theo tọa nhà; cách dùng cho cửa, giường, bàn làm việc, bếp.
- Tạm bỏ qua: các lời phán chi tiết theo từng tổ hợp “nhà A người B”. Phần lớn là chú giải về sau, mâu thuẫn nhau.
- Qua chặng khi: tự tính được cho cả nhà mình, và biết dung hoà khi vợ chồng khác nhóm Đông tây mà không phải “đổi nhà”.
🔴 Chặng 7: Huyền không, học sau cùng và đừng học vội
Huyền không thêm yếu tố thời gian: cùng một căn nhà, vận này tốt, vận khác kém. Nó mạnh, nhưng là phần dễ dùng sai nhất, vì ba lý do:
- Nó cần tất cả các chặng trước. Phi tinh là cửu cung (chặng 3) cộng hướng đo chính xác (chặng 4) cộng lịch (chặng 2). Thiếu một chặng là cả lá số lệch.
- Nhạy với sai số đo. Hướng nằm sát ranh giới hai sơn thì đổi một hai độ là ra lá số khác hẳn. Người mới đo chưa vững mà đã đọc sao, kết luận gần như chắc chắn sai.
- Nhiều trường phái, nhiều quy tắc phụ. Thế quái, thay quái, các cách cục đặc biệt: mỗi sách một kiểu. Người mới không có chỗ đứng để phân xử.
Lời khuyên thẳng: dành ít nhất vài tháng cho sáu chặng đầu rồi hãy chạm vào Huyền không. Người nào bảo “học Huyền không ngay, mấy cái kia không cần” thường đang bán khoá học Huyền không.
Mấy việc nên làm song song suốt lộ trình
- Giữ một cuốn sổ tay riêng. Ghi mỗi khái niệm bằng lời của mình. Không ghi lại được bằng lời mình tức là chưa hiểu.
- Luyện trên nhà thật. Nhà mình, nhà người thân, phòng làm việc. Vẽ mặt bằng bằng tay, đo hướng, ghi số. Mặt bằng tưởng tượng trong sách không có cột bê tông, không có thang máy, không có cửa sổ lệch.
- Đọc hai nguồn cho mỗi chủ đề. Khi hai nguồn nói khác nhau, đó là lúc học được nhiều nhất: tìm xem khác nhau vì quy ước, vì trường phái, hay vì một bên chép sai.
- Tách rõ phần lý thuyết và phần “phán”. Cách tính cung mệnh là lý thuyết, kiểm lại được. Câu “nhà hướng này thì con cái học kém” là lời phán, không kiểm lại được. Học phần thứ nhất cho chắc, đọc phần thứ hai với dấu hỏi.
Những thứ không cần mua khi mới học
Người mới hay bị mời mua đồ trước khi hiểu mình cần gì. Thực tế:
- La kinh nhiều tầng đắt tiền: chưa cần. Học vòng 24 sơn thì một la kinh nhỏ hoặc in hình vòng tròn ra giấy là đủ. Khi đo thật mới cần dụng cụ tốt, và lúc đó mình đã biết chọn.
- Khoá học “cấp tốc thành thầy”: phong thuỷ có nhiều tầng kiến thức tích luỹ, không có đường tắt vài buổi. Khoá học tử tế thường nói rõ học xong làm được gì và không làm được gì.
- Vật phẩm để “thử nghiệm”: không cần. Học là học cách nhìn và cách tính. Đặt vật phẩm là chuyện của người đã hiểu mình đang giải quyết điều gì.
Nói gọn lại
Thứ tự là: âm dương ngũ hành → can chi lịch → bát quái cửu cung → la kinh → loan đầu → Bát trạch → Huyền không. Mỗi chặng chỉ chuyển khi làm được bài tự kiểm của chặng đó. Học ngược thứ tự không làm mình giỏi nhanh hơn, chỉ làm mình thuộc nhiều câu phán hơn mà không biết chúng đứng trên cái gì. Và điều nên nhớ từ chặng đầu: phong thuỷ giỏi bắt đầu bằng đôi mắt nhìn hình thế, không bắt đầu bằng công thức.